O Aranđelovcu

 

A sada malo o Aranđelovcu i Parku….

U podnožju planina Bukulja i Venčac, na oko 255 m nadmorske visinei 76 km udaljen od Beograda, smešten je grad Aranđelovac, u čijem srcu je Bukovička banja. Eto jednog  grada u banji i jedne banje u gradu! .. Nekada je ova teritorija pripadala selu Vrbica, u kome je knez Miloš Obrenović često koristio blagodeti mineralne vode. Njome je još 1811. godine zdravlje krepio i Dositej Obradović i ta godina je vrlo značajna u istoriji grada i Banje – pre dve godine obeleženo je ’’tek’’ 200 godina od zvaničnog početka razvoja Bukovičke banje!  A za prošlost Arandjelovca važna je upravo kraljevska porodica Obrenović … kneginji Ljubici, supruzi Miloševoj, prijala je mineralna voda iz Bukovika, pa je knez Miloš dao nalog Emerihu Lindenmajeru, doktoru vojnog štaba i načelniku državnog saniteta, da počne sa ispitivanjem. Dobijene nalaze potvrđuje laboratorija u Beču i voda postaje i zvanično lekovita. IMG_2680Godine 1859. knez Miloš daje nalog Vrbičanima da podignu crkvu posvećenu Svetom Arhangelu Gavrilu i odlučuje da od dela sela Vrbica i dela sela Bukovik formira varoš sa novim imenom – Aranđelovac. Tako, uz njegovu pomoć, počinje razvoj i banjskog turizma na ovom području. Mineralna voda, koja se još tada na lični zahtev Knjaza dopremala i koristila na dvoru, u prvoj deceniji 20. veka ručno je flaširana kao bukovička voda “Knjaz Miloš”, a tokom vremena, kao stona voda, pa je nagrađena i brojnim međunarodnim priznanjima za kvalitet (1906. u Briselu, 1907. u Londonu, 1996. u Briselu i Varni).

Istorija ovog prostora seže još u praistoriju, čiji se ostaci mogu videti u obližnjoj pećini Risovači i Narodnom muzeju Aranđelovca, koji čuva brojne eksponate iz oblasti paleontologije, arheologije, etnologije i istorije, kao svedočanstva materijalne i duhovne kulture na prostorima ovog dela Šumadije. Ipak, grad je najpoznatiji po prelepom Parku, koji se prostire na površini od skoro 22 hektara i koji je pravi biser vrtne umetnosti 19.veka. Zemljište za Park kupljeno je još 1849. godine i tada su obeležene prve staze, zasađeno je drveće, uređeni su izvori i kupatila Talpara i Đulara. Sedamdesetih godina 19. veka, za vreme kneza Mihaila Obrenovića, Bukovička banja postaje jedno od najbolje uređenih balneoturističkih naselja,  a “Staro zdanje”, najstariji sačuvan objekat u Parku, primer arhitekture srpskog romantizma, počinje da se gradi kao letnja rezidencija dinastije. Park  i  Banju  posetili su svi Obrenovići, skoro svi Karađorđevići, pa Nenadovići, Vuk Karadžić, mnogi pesnici, književnici, važna gospoda i istorijske ličnosti 19. i početka 20.veka, jer – bilo je stvar prestiža doći i boraviti na Kiseloj vodi, kako su onda banju nazivali.

Iako su se vremena promenila, te Bukovička banja više nije ono što je bila, ipak turisti imaju šta da vide i dožive. Prvo, moramo da pomenemo da je Bukovicka banja jedna od osam Kraljevskih banja u Srbiji, a to je velika čast, s obzirom da se zna da u našoj zemlji ima oko 40 banja, a da su u samo osam banja obe kraljevske porodice dolazile, odmarale se, zdravlje popravljale, ali i gradile i ostavile lepa zdanja svom narodu. Blagotvorna svojstva bukovičke mineralne vode, i dalje su osnov lečenja u Specijalnoj bolnici za rehabilitaciju “Bukovička banja”, ali su svoju novu upotrebnu vrednost našle u bazenima i Aqua parku savremenog hotela “Izvor”, najlepšeg hotela u regionu, a i šire!

 

Park pod Bukuljom, osim po starim hotelima, Paviljonu knjaza Miloša i nekoliko izvora mineralne vode, danas je poznat i po najvećoj zbirci skulptura u slobodnom prostoru u Srbiji  i šire( ima nešto slično u Holandiji i Americi, ali naravno – nama je naše najbolje i najlepše!).Ova vajarska ostvarenja (trenutno ih ima 70) domaćih i inostranih umetnika uglavnom su nastala u okviru Međunarodnog simpozijuma “Beli Venčac” i Smotre umetnosti “Mermer i zvuci” i ove godine pratimo 49.-ti po redu program Smotre. Program je svake godine sve bolji, Arandjelovac je skoro 3 meseca domaćin najboljim umetnicima, pevačima, glumcima, izvođačima iz zemlje i regiona i na to smo posebno ponosni.. eto, ako Vas put nanese u Aranđelovac za letnjeg Sv Arandjela, 26. Jula, kada obeležavao i dan Grada, videćete, osim programa Smotre i nadaleko poznatu Folklornu manifestaciju ”Šumadijski opanak”, kada nam dolazi po 20.-tak kulturno-umetničkih društava i, uz divan defile glavnom ulicom, program se upravo odvija na lepoj letnjoj pozornici u Parku.

Dalje, Aranđelovac ima dva pravoslavna hrama, koja su posvećena Sv. Arhangelu Gavrilu – Jedan je podignut 1835. godine na temeljima srednjevekovne crkve iz 1480.godine i u njemu je službovao čuveni prota Atanasije Bukovički, koji je 1804.god zakleo Karađorđeve ustanike na vernost otadžbini, a drugi je, pomenuli smo, podigao knez Miloš. Vredno je pogledati i crkve brvnare u Venčanima i Darosavi, kao i novosagrađeni Hram Svetih Apostola Petra i Pavla, koji je jedan od najvećih u Šumadiji. Nedaleko od grada, u selu Brezovac, nalazi se crkva posvećena Sv.Arhangelu Mihailu; datira iz prve polovine 15.veka i Zadužbina je despota Đurđa Smederevca. U neposrednoj blizini hrama je i lokalitet Manastirine –tu je bilo utvrđenje poslednjeg srpskog despota, Pavla Bakića. Kamen sa zidina Bakićevih dvora uzimao je Karađorđe, da ih simbolično uzida u svoj grad u Topoli, a o tome – posebno u Topoli… Eto, upravo ta Slobodarska tradicija ovog kraja ostavila je za sobom uspomenu na podizanje Prvog srpskog ustanka u selu Orašac, 1804.god,  kada je započeto stvaranje moderne srpske države, a 15.februar – Dan državnosti, uvek seti na jedan od najsvetlijih i najvažnijih datuma srpske istorije.

Kad budete došli u naš lepi grad, u srce Šumadije, kako mi, Šumadinci (a Aranđelovčani posebno!) volimo to da naglasimo … povešćemo Vas  u šetnju  po Parku, pa ćemo  zajedno izaći na vrh Bukulje, gde nas čeka osmatračnica visoka 19 m i gde možemo i da ’’dokažemo’’ gde je centar, gde je srce, jer vidik puca na pola Šumadija! Onda idemo do velikog Garaškog jezera, a zatim na uživanje u jedan  od nekoliko etno restorana. Vinarije imamo i mi i preporucujemo posetu npr, Vinariji Vrbica, gde se u samim vinogradima nalazi ekskluzivni restoran Tarpoš…….a dobar deo svega navedenog mozete da obidjete i na – konjima!  (ponos grada – Konjički klub Aranđelovac).

Dobro  nam  došli!